Η εμπειρία της εμμηνόπαυσης ποικίλλει σημαντικά. Για ορισμένες γυναίκες, μοιάζει με μια φυσική μετάβαση – ακόμη και με μια ευκαιρία να υποδεχτούν ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή τους.
Ωστόσο, μπορεί επίσης να είναι μια δύσκολη και απρόβλεπτη περίοδος, με συμπτώματα που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Στα χρόνια που προηγούνται της εμμηνόπαυσης (περιεμμηνόπαυση), το σώμα και ο εγκέφαλός σας υφίστανται μια φυσική αλλαγή.
Καθώς η λειτουργία των ωοθηκών επιβραδύνεται σταδιακά, τα επίπεδα οιστρογόνων και προγεστερόνης παρουσιάζουν διακυμάνσεις και μειώνονται, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγές στον εμμηνορροϊκό σας κύκλο.
Ταυτόχρονα, ο εγκέφαλός σας προσπαθεί να διατηρήσει την ισορροπία στέλνοντας ισχυρότερα σήματα μέσω μιας ορμόνης που ονομάζεται ορμόνη διέγερσης των ωοθυλακίων (FSH), προτρέποντας τις ωοθήκες να παράγουν περισσότερες ορμόνες.
Μόλις φτάσετε στην εμμηνόπαυση – που ορίζεται ως 12 μήνες μετά την τελευταία εμμηνορροϊκή περίοδο – αυτές οι ορμόνες σταθεροποιούνται σε χαμηλότερα επίπεδα.
Αυτές οι αλλαγές αποτελούν φυσικό μέρος της γήρανσης, αλλά οι ορμόνες που εμπλέκονται δεν επηρεάζουν μόνο την αναπαραγωγή. Μπορεί να βιώσουμε:
Σωματικά συμπτώματα:
Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις είναι συχνές κατά την εμμηνόπαυση και επηρεάζουν περίπου το 60 έως 80 τοις εκατό των γυναικών. Τα παραπάνω συμπτώματα ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου και να οδηγήσουν σε αίσθημα εξάντλησης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Επίσης παρατηρούνται περιστασιακές αρρυθμίες των παλμών της καρδιάς και αυξημένη δυσκαμψία στις αρθρώσεις.
Διακυμάνσεις στη διάθεση:
Οι ορμονικές διακυμάνσεις, ιδίως στα επίπεδα των οιστρογόνων, επηρεάζουν τα εγκεφαλικά συστήματα που εμπλέκονται στη ρύθμιση της διάθεσής σας. Έρευνες δείχνουν ότι η περιεμμηνόπαυση είναι μια περίοδος αυξημένου κινδύνου κατάθλιψης. Επιπλέον, το άγχος ή οι αντιξοότητες που βιώσατε νωρίτερα στη ζωή σας μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία σας στις αλλαγές της διάθεσης που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση.
Εάν έχετε υποφέρει από κατάθλιψη στο παρελθόν, αυτή μπορεί να είναι μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδος. Η εμμηνόπαυση μπορεί επίσης να αλληλοεπιδράσει με τον αυτισμό ή τη διαταραχή διάσπασης προσοχής (ΔΕΠΥ). Εάν έχετε αυτισμό ή ΔΕΠΥ, ενδέχεται να παρατηρήσετε ότι τα συνήθη χαρακτηριστικά σας γίνονται πιο έντονα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Μπορεί να υπάρξουν ξαφνικές αλλαγές στη διάθεσή σας, όπως ευερεθιστότητα και ξεσπάσματα θυμού που δεν ταιριάζουν με τον χαρακτήρα σας. Μπορεί να νιώσετε απροσδόκητα καταβεβλημένη και να έχετε ασυνήθιστες σκέψεις, όπως μια αίσθηση ανησυχίας που δεν μπορείτε ακριβώς να εξηγήσετε.
Γνωστικές αλλαγές
Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης πολλές γυναίκες παρατηρούν αλλαγές στη μνήμη και τη προσοχή. Μπορεί να μπείτε σε ένα δωμάτιο και να ξεχάσετε γιατί βρίσκεστε εκεί, να χάσετε το νήμα της σκέψης σας στη μέση μιας πρότασης ή να δυσκολεύεστε να χειριστείτε ταυτόχρονα διάφορες εργασίες. Ορισμένες γυναίκες το περιγράφουν ως μια μορφή «νοητικής ομίχλης» – μια απογοητευτική αίσθηση ότι είναι πνευματικά πιο αργές ή λιγότερο οξυδερκής.
Οι διακυμάνσεις των ορμονών παίζουν το ρόλο τους, όμως και ο κακός ύπνος, οι εξάψεις, η κατάθλιψη και το άγχος μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη συγκέντρωση. Οι γνωστικές αλλαγές που συνδέονται με την εμμηνόπαυση είναι συνήθως ήπιες και προσωρινές και δεν αποτελούν ένδειξη άνοιας.
Αλλαγές σε συνδυασμό με την καθημερινότητα
Εκτός από την επίδραση των ορμονικών αλλαγών, έχουμε και την επίδραση της καθημερινότητας. Το οικονομικό άγχος, οι ευθύνες στην εργασία και στην οικογενειακή ζωή ή παράγοντες όπως η μοναξιά, μπορεί να συσσωρευτούν. Οποιαδήποτε σχετική αλλαγή στις συνήθειες του τρόπου ζωής σας, όπως η χαμηλή σωματική δραστηριότητα, η κακή διατροφή ή η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ, μπορεί επίσης να συμβάλει.
Οποιοσδήποτε από αυτούς τους παράγοντες, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, μπορεί να οδηγήσει σε αισθήματα ευερεθιστότητας, ξεσπάσματα θυμού ή κακή διάθεση που δεν ανταποκρίνονται πλήρως σε ό,τι συμβαίνει στη ζωή σας. Μπορούν επίσης να περιορίσουν την ικανότητά σας να αφομοιώνετε και να συγκρατείτε νέες πληροφορίες.
Υπάρχουν πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τον εαυτό σας
Οι συναισθηματικές/γνωστικές αλλαγές που βιώνετε μπορεί να σας προκαλούν ανησυχία, ειδικά αν σας φανούν ασυνήθιστες και αρχίζουν να επηρεάζουν την αυτοπεποίθησή σας, την καθημερινή σας λειτουργία, ακόμα και ίσως και τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τον εαυτό σας.
Αρχικά είναι καλό να αναγνωρίσετε το «γιατί» σας συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές, ώστε να αποφύγετε να κατηγορήσετε τον εαυτό σας. Πρέπει να γνωρίζετε ότι τα οιστρογόνα επηρεάζουν τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου που ρυθμίζουν τη διάθεση. Για παράδειγμα, όταν τα οιστρογόνα μειώνονται, μειώνεται και η σεροτονίνη, προκαλώντας έτσι πιο εύκολα ευερεθιστότητα, θλίψη, άγχος.
Το ίδιο συμβαίνει με τον νευροδιαβιβαστή GABA, με αποτέλεσμα να βιώνουμε συχνότερα αϋπνία, πανικό, αίσθημα υπερδιέγερσης/κόπωσης. Τέλος με τις αλλαγές στα οιστρογόνα υπάρχει αύξηση της έκκρισης κορτιζόλης κάτι που μπορεί να προκαλέσει ένα συνεχιζόμενο αίσθημα άγχους ή οργής.
Όταν βιώνετε απότομες και μεγάλες διακυμάνσεις στη διάθεσή σας, ενώ δεν υπάρχει το αντίστοιχο ερέθισμα, πρέπει να έχετε στο νου σας ότι δεν «τρελαίνεστε» ούτε γίνεστε αδύναμοι. Πρόκειται για μια βιοχημική αλλαγή στον εγκέφαλο, όχι για ελάττωμα του χαρακτήρα.
Θα είναι σημαντικό να κάνετε κάποιες αλλαγές στις συνήθειες σας ώστε να φροντίσετε τον εαυτό σας αυτήν την περίοδο. Ο ύπνος είναι συχνά ένα από τα πρώτα πράγματα που διαταράσσονται κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη διάθεσή σας, την υπομονή και τη σκέψη σας.
Είναι σημαντικό να υιοθετήσετε συνήθειες και να δημιουργήσετε ένα περιβάλλον που συμβάλλουν σε έναν ποιοτικό ύπνο. Προσπαθήστε να κοιμάστε και να ξυπνάτε περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα, ακόμα και τα σαββατοκύριακα. Αυτό βοηθά στη σταθεροποίηση του βιολογικού σας ρολογιού.
Επίσης, δημιουργήστε μια ρουτίνα χαλάρωσης πριν τον ύπνο, με ήπιες δραστηριότητες όπως το διάβασμα, οι διατάσεις ή το να δείτε κάτι χαλαρωτικό στην τηλεόραση, ετοιμάζοντας έτσι το σώμα σας ότι είναι ώρα για ξεκούραση. Προσπαθήστε να περιορίσετε τα ερεθίσματα πριν τον ύπνο, όπως φωτεινές οθόνες ή έντονη άσκηση. Αν ξυπνήσετε στη μέση της νύχτας, σηκωθείτε και κάντε κάτι ήσυχο και χαλαρό (όπως διάβασμα σε αμυδρό φως) μέχρι να νιώσετε ξανά νυσταγμένοι. Αυτό βοηθά τον εγκέφαλό σας να συνδέσει ξανά το κρεβάτι με τον ύπνο, και όχι με την απογοήτευση.
Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορείτε να κάνετε για τον εαυτό σας κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης – ακόμα και τις ημέρες που νιώθετε λιγότερη ενέργεια. Η ήπια και τακτική άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη διάθεσή σας, να μειώσει το άγχος, να βελτιώσει τον ύπνο και να ενισχύσει τη νοητική διαύγεια.
Δεν χρειάζεστε κάποιο περίπλοκο πρόγραμμα γυμναστικής ή ειδικά σχεδιασμένο πρόγραμμα για την εμμηνόπαυση. Αυτό που έχει σημασία είναι να είστε ρεαλίστριες, ευέλικτες και ευγενικές με τον εαυτό σας, καθώς η ενέργεια και η όρεξή σας μπορεί να παρουσιάζουν διακυμάνσεις.
Η διατήρηση ενός καλού κοινωνικού δικτύου είναι κομβικής σημασίας. Κατά τη διάρκεια της εμμηνόπαυσης, οι άνθρωποι γύρω σας μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το πώς αισθάνεστε. Όταν νιώθετε ότι έχετε υποστήριξη και ότι σας καταλαβαίνουν τα συμπτώματα συχνά φαίνονται πιο διαχειρίσιμα και φυσιολογικά.
Αν τα συμπτώματά σας ενοχλούν ή επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου, αξίζει να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η υποστήριξη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές – ορμονικές θεραπείες, αντικαταθλιπτικά, ψυχοθεραπείες ή αλλαγές στον τρόπο ζωής – και το τι θα αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό εξαρτάται από τα συμπτώματά σας και τις περιστάσεις. Τέλος είναι σημαντικό να γνωρίζετε το γεγονός ότι τα συμπτώματα τείνουν να υποχωρούν μετά την εμμηνόπαυση.
