Κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) η ψυχική υγεία ορίζεται ως «Μια κατάσταση ψυχικής ευεξίας που επιτρέπει στους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν το άγχος της ζωής, να αξιοποιούν τις ικανότητές τους, να μαθαίνουν και να εργάζονται καλά, και να συμβάλλουν στην κοινότητά τους».
Επίσης κατά τον ΠΟΥ, 1 στους 8 ανθρώπους παγκοσμίως ζει με μια ψυχική διαταραχή, με την κατάθλιψη και τις αγχώδεις διαταραχές να είναι οι πιο συνηθισμένες. Υπάρχει ένα τεράστιο κενό στη θεραπεία των ψυχικών νοσημάτων στις περισσότερες χώρες, με αποτέλεσμα σε κάποιες χώρες, ως και 75% των πασχόντων να μην λαμβάνουν θεραπεία. Ερχόμαστε αντιμέτωποι πλέον με το γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την κρίση στη ψυχική υγεία, είναι ανεπαρκής.
Παράλληλα, ζούμε σε μια εποχή όπου η πρόοδος στον τομέα της τεχνολογίας είναι εκθετική, και φαίνεται πως θα βασιστούμε πάνω της ώστε να δοθούν λύσεις σε σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, και ειδικά στον τομέα της υγείας. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) για την αντιμετώπιση των ψυχικών νοσημάτων είναι ένα τέτοιο παράδειγμα, είναι όμως έτοιμη η ΤΝ να προσφέρει τέτοιου είδους υπηρεσίες;
Μια έρευνα από το πανεπιστήμιο του Cornell έρχεται να μας δώσει μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Στην έρευνα αυτή αξιολογήθηκε το κατά πόσο κάποια εξειδικευμένα chatbot (βασιζόμενα για τη λειτουργία τους σε Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα) μπορούν να αντικαταστήσουν έναν θεραπευτή.
Διερευνήθηκε το πως τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (ΜΓΜ/LLMs) διαχειρίστηκαν πέντε συνηθισμένα όμως σοβαρά ψυχιατρικά συμπτώματα: την αυτοκτονικότητα, τις παραισθήσεις, το παραλήρημα, τη μανία, και τις ιδεοψυχαναγκαστικές συμπεριφορές. Στα αποτελέσματα βρέθηκε ότι:
- τα ΜΓΜ κάνουν επικίνδυνες ή ακατάλληλες δηλώσεις σε άτομα που πάσχουν από παραληρητικές ιδέες, αυτοκτονικές τάσεις, παραισθήσεις, και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή,
- οι τρέχουσες παρεμβάσεις για την ασφάλεια των ΜΓΜ ως θεραπευτές, δεν μειώνουν πάντα την επικινδυνότητά τους,
- τα ΜΓΜ δείχνουν στίγμα προς κάποιες ψυχιατρικές ασθένειες, συγκεκριμένα στην κατάθλιψη, τη σχιζοφρένεια και τον εθισμό στο αλκοόλ,
- τα ΜΓΜ είναι προκατειλημμένα, ειδικά όσον αφορά τη σιγουριά των δηλώσεών τους,
- τα ΜΓΜ δεν μπορούν να ακολουθήσουν τη σωστή κλινική μέθοδο για θεραπεία,
- τα ΜΓΜ δεν έρχονται σε αντιπαράθεση με τον θεραπευόμενο, γιατί έχουν σχεδιαστεί να είναι υποχωρητικά και να κολακεύουν το χρήστη,
- τα ΜΓΜ δεν προστατεύουν τα προσωπικά δεδομένα του θεραπευόμενου,
- τα ΜΓΜ δεν εφαρμόζουν τον κώδικα δεοντολογίας,
- δεν υπάρχει νομικό πλαίσιο που να ελέγχει την επικινδυνότητα των ΜΓΜ ως θεραπευτές.
Η επιστημονική έρευνα του Cornell σημειώνει πως υπάρχουν θεμελιώδη εμπόδια στο να αξιοποιηθούν τα ΜΓΜ ως θεραπευτές. Η θεραπευτική σχέση, η ποιότητα της οποίας θα είναι το σημαντικότερο στοιχείο μιας θεραπείας, είναι εφικτή μόνο μεταξύ δυο ανθρώπων, γιατί χρειάζονται ανθρώπινα χαρακτηριστικά (όπως η ενσυναίσθηση) για να επιτευχθεί.
Επίσης, η θεραπεία συμβαίνει σε διάφορα πλαίσια, όπως νοσοκομεία, κλινικές, κέντρα ημέρας, ενώ τα ΜΓΜ δεν μπορούν να λειτουργήσουν σε διαφορετικά πλαίσια. Επιπροσθέτως, η θεραπεία συχνά επεκτείνεται και εκτός της σχέσης θεραπευτή -θεραπευόμενου, π.χ. με τη φαρμακευτική αγωγή, την παραπομπή και συνεργασία μεταξύ ειδικών, τη συνεργασία με την οικογένεια του ασθενούς σε περίπτωση κρίσης. Δεν γνωρίζουμε ακόμα πως τα ΜΓΜ θα μπορούσαν να συμβάλουν ώστε να προστατέψουν την ασφάλεια του ασθενούς σε περίπτωση κρίσης.
Το επιστημονικό άρθρο καταλήγει πως τα ΜΓΜ μπορούν να είναι χρήσιμα στη ψυχική υγεία, δρώντας ως υποστηρικτικά εργαλεία. Για παράδειγμα μπορούν να προσποιούνται τους ασθενείς για να εκπαιδεύονται οι ειδικοί, μπορούν να κάνουν αξιολογήσεις και να παίρνουν το κλινικό ιστορικό, μπορούν να βοηθούν την πρόσβαση των πασχόντων στις κατάλληλες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, κοκ. Σε καμία περίπτωση όμως, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν ένα θεραπευτή.
